TỪ VỤ ÁN OAN NGUYỄN THANH CHẤN

NHỚ CÁC VỤ ÁN OAN 14 NĂM TRƯỚC.

Những ngày gần đây dư luận xôn xao vụ giam oan 10 năm đối với ông Nguyễn Thanh Chấn. Việc kêu oan gần như suốt quá trình khởi tố, điều tra, truy tố, xét xử và thi hành án nhưng chẳng ai quan tâm. 10 năm hoặc lâu hơn nữa, Nguyễn Thanh Chấn không có cơ may nào được minh oan nếu không có một ngày đẹp trời kia thủ phạm Lý Nguyễn Chung đầu thú và khai báo thành khẩn! Nhiều người đã đưa ra các lý giải khác nhau về hiện tượng án oan ở nước ta. Để bạn đọc có thêm tư liệu án oan, chúng tôi cung cấp cho các bạn các vụ án oan tương tự đã được Luật sư Lương Vĩnh Kim cảnh báo trên tuổi trẻ Chủ nhật số 13-99/ngày 4-4-1999 và Báo Pháp luật TP.HCM số 22/99 ra ngày 15--06-1999. (xem file jpg hoặc file word).

Ký Sự Pháp Đình

                                                            TỪ MỘT NGÀY ĐẸP TRỜI !                   

Làm rõ chứng cứ xác định vô tội. Trách nhiệm của ai?

                                                                                                Luật sư Lương Vĩnh Kim.

                                

      Vụ thứ nhất: Vào một ngày xấu trời kia, anh Nguyễn Văn Nhiên ở tỉnh Hậu Giang bị công an bắt vì tình nghi là anh đã giết em vợ tên là Tỏ-một em bé đi chăn vịt. Anh kêu oan suốt từ lúc bị khởi tố, điều tra, truy tố, xét xử nhưng chẳng ai nghe mà còn được khuyến khích và ép buộc nhận tội để được giảm nhẹ hình phạt vì nhờ khai báo thành khẩn! Anh Nhiên bị TAND tỉnh Hậu Giang kết án 10 năm tù với tội danh giết người. Anh Nhiên đã chấp hành hình phạt tù được 2 năm thì vào một ngày đẹp trời kia em Tỏ lù lù trở về sau 2 năm bỏ nhà đi chăn vịt mướn ở một huyện bên cạnh.

      Vụ thứ hai: Vào một ngày xấu trời kia, anh Nguyễn Duy Minh bị bắt theo một lệnh truy nã tên Nguyễn Xuân Minh nào đó. Anh cũng kêu oan nhưng chẳng ai nghe. Anh bị TAND tỉnh Lâm Đồng kết án 3 năm tù giam về tội “trộm cắp tài sản công dân” và đang chấp hành hình phạt tù tại Trại giam Đại Bình. Một ngày đẹp trời kia, anh Nguyễn Duy Minh được Doãn Văn Khang-một đồng phạm vụ án với Nguyễn Xuân Minh, cũng đang chấp hành hình phạt tù tại Trại giam Đại Bình - đến thăm vì nghe rằng Minh cùng phạm tội với mình cũng vừa mới vào trại. Nhưng hỡi ôi! Bạn cũ-đồng phạm đâu không thấy, chỉ thấy một con người lạ hoắc, lạ huơ phải chấp hành hình phạt tù vì lý do đã cùng Khang đi ăn cắp. Doãn Văn Khang viết đơn gửi cho Trại giam Đại Bình nói rõ là Minh đang bị tù không phải là Minh đã cùng Khang đi ăn cắp. Chỉ nhờ cái ngày đẹp trời đó mà Nguyễn Duy Minh mới không là Nguyễn Xuân Minh.

      Vụ thứ ba (mới nhất): Vào một ngày xấu trời kia(25/01/1998), anh Bùi Minh Hải ở tỉnh Đồng Nai bị bắt với lý do là đã thực hiện hành vi “hiếp dâm, cướp của, giết người” mà nạn nhân là chị Trần Thị Thanh Dung, người cùng ấp. Anh Hải đã kêu oan trong suốt quá trình khởi tố, điều tra, truy tố và xét xử nhưng không ai quan tâm. Thậm chí, các bằng chứng ngoại phạm rất thuyết phục, được nhân chứng và luật sư đưa ra cũng không được các vị khả kính cầm cân công lý xem xét. Anh Hải bị tòa án nhân dân tỉnh Đồng Nai kết án chung thân vì đã có hành vi “hiếp dâm, cướp của, giết người”. Anh Hải lại kêu oan bằng cách gửi đơn kháng cáo. Nhưng tất cả những gì đã diễn ra cho thấy anh Hải khó có cơ may được minh oan ở phiên tòa phúc thẩm, nếu như không có một ngày đẹp trời kia tên Nguyễn Văn Tèo bị bắt và tự khai ra hành vi “hiếp dâm, cướp của, giết người” đối với nạn nhân Trần Thị Thanh Dung.

      Qua 3 vụ án oan điển hình trên, những người vô tội được minh oan không phải nhờ sự phát hiện của các cơ quan tiến hành tố tụng trong quá trình giải quyết các vụ án kể trên mà nhờ vào một ngày đẹp trời kia người chết đã không chết trở về, hoặc nhờ người phạm tội thực sự bỗng dưng biết xấu hổ nói ra sự thật, tự khai nhận là chính hắn thực hiện hành vi “hiếp dâm, cướp của, giết người” chứ không phải những con người vô tội kia.

      Theo điều 11 Bộ luật tố tụng hình sự (BLTTHS) thì “Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát và tòa án phải áp dụng mọi biện pháp hợp pháp để xác định sự thật của vụ án một cách khách quan, toàn diện và đầy đủ, làm rõ những chứng cứ xác định có tội và chứng cứ xác định vô tội, những tình tiết tăng nặng và những tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm của bị can, bị cáo”. Đây là điều luật chứa đựng đầy tính khoa học và nhân văn. Chỉ cần làm đúng qui định tại điều 11 BLTTHS cũng đủ để tránh tất cả mọi nỗi oan ức chứ không riêng gì 3 vụ án oan trên. Thế nhưng theo thói quen thông thường lâu nay, các cơ quan tiến hành tố tụng chỉ làm một chiều là làm rõ những chứng cứ xác định có tội, những tình tiết tăng nặng và họ quên hẳn là pháp luật qui định cho họ phải có nghĩa vụ làm rõ những chứng cứ xác định vô tội, những tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm của bị can, bị cáo.

      Có rất nhiều hồ sơ vụ án khi chuyển đến tòa án để đưa ra xét xử chứa đầy ý chí chủ quan phiến diện, một chiều của cơ quan điều tra nhưng không ai phê phán, chấn chỉnh. Rất nhiều biên bản hỏi cung, biên bản xác minh hoặc kết luận điều tra bị đánh dấu lưu ý những chứng cứ xác định có tội bằng nét bút đỏ hoặc gạch dưới. Người ta không nhận ra rằng bằng hành vi gạch dưới hoặc đánh dấu lưu ý những chỗ xác định là bị can có tội là hành vi vi phạm điều 11 BLTTHS. Nó cho thấy điều tra viên đã không khách quan khi tiến hành điều tra. Hơn nữa, bằng nét bút đỏ đánh dấu, họ cố ý làm cho những người tiến hành tố tụng ở giai đoạn sau cũng cùng một ý chí chủ quan như họ: Chỉ lưu ý những chỗ chứng minh bị can, bị cáo có tội.

      Mặc dù, BLTTHS qui định rất chặt chẽ về trình tự, thủ tục khởi tố, điều tra, truy tố và xét xử với một hệ thống gồm nhiều người, nhiều khâu hoạt động độc lập, chế ước lẫn nhau, khâu sau kiểm tra khâu trước trên tinh thần khách quan, toàn diện và đầy đủ nhưng xem ra người vô tội cũng khó được minh oan bằng hệ thống ấy nếu như không có một ngày đẹp trời kia ! Phải chăng làm rõ chứng cứ xác định vô tội là trách nhiệm của trời!?

(Báo tuổi trẻ Chủ nhật số 13-99 ra ngày 4-4-1999)

TỪ SỰ XẤU HỔ CỦA TÈO ...

                                    Luật sư Lương Vĩnh Kim

      Ngày 2/6/1999, anh Bùi Minh Hải bị đưa ra xét xử phúc thẩm tại phiên tòa rất lạ: Bị cáo được ngồi, trước mặt không có vành móng ngựa. Anh Hải được hưởng đặc ân vì anh đã đến phiên tòa với 2 tư cách:

      1. Tư cách bị cáo: Anh Bùi Minh Hải đã bị khởi tố, điều tra, truy tố và bị “thống nhất” kết luận là anh đã “hiếp dâm, cướp của, giết người” đối với nạn nhân Trần Thị Thanh Dung. Nhờ sự “thống nhất” của các cơ quan tiến hành tố tụng cộng thêm chút nghi ngờ “chưa ổn” của chủ tọa phiên tòa Lê Thị Hương nên anh được “tòa chiếu cố tha tội chết” chỉ cho anh mức án sơ sơ: “chung thân” ! Nếu anh Hải không kháng cáo thì sau mười lăm ngày bản án có hiệu lực pháp luật được coi là chân lý, anh trở thành người bị kết án và anh phải chấp hành hình phạt tù để chờ một ngày đẹp trời có ai đó bỗng dưng thú tội thì anh có tư cách công dân vô tội được tự do. Nhưng vì anh kháng cáo nên tư cách bị cáo vẫn còn cho đến phiên tòa phúc thẩm

2. Tư cách công dân vô tội đã có tự do: Trong lúc anh đang ngồi trong nhà giam với tư cách bị cáo để chờ phiên tòa phúc thẩm thì tên Nguyễn Văn Tèo bị bắt và bỗng dưng xấu hổ khai ra sự thật là chính hắn đã thực hiện hàng loạt hành vi “hiếp dâm, cướp của, giết người”, trong đó có nạn nhân Trần Thị Thanh Dung chứ không phải anh Bùi Minh Hải kia! Lập tức các cơ quan tiến hành tố tụng tỉnh Đồng Nai lại họp và lần này cũng “thống nhất” anh Hải không phạm tội “ hiếp dâm, cướp của, giết người”. Anh Hải đã trở thành “công dân vô tội, được tự do” theo quyết định số 471/KSĐT ngày 3/3/1999 của VKSND tỉnh Đồng Nai. Theo “biên bản giao trả người về địa phương” lập lúc 13 giờ ngày 4/3/1999 tại UBND xã Long Tân, Nhơn Trạch, Đồng Nai thì năm vị đại diện cho các cơ quan tiến hành tố tụng đã trả tự do cho anh Hải và yêu cầu chính quyền địa phương “tạo điều kiện và phục hồi mọi chế độ, uy tín cho anh Hải và gia đình anh Hải”. Đây là tư cách mà anh Hải đấu tranh để giành trong suốt nhiều ngày bị giam cầm, đánh đập, bức cung nhục hình trong nỗi niềm gần như tuyệt vọng nhưng chưa giành được thì sự xấu hổ của một người mang tên Tèo bỗng dưng xuất hiện cứu anh, làm thay đổi sự “thống nhất” của các cơ quan tiến hành tố tụng: từ “có” thành “không” !

      Từ đó, anh Hải có đồng thời hai tư cách: Tư cách bị cáo là do anh tạo ra bằng lá đơn kháng cáo và tư cách công dân vô tội tự do được tạo ra bởi sự bỗng dưng xấu hổ của Tèo. Anh mang hai tư cách này đến phiên tòa phúc thẩm với niềm hy vọng xóa bớt đi một tư cách, chỉ muốn giữ lại tư cách của Tèo đã cho anh: Tư cách công dân vô tội tự do. Nhưng anh đã nhầm. Tèo chỉ bỗng dưng xấu hổ nên lúc nhận, lúc không làm cho cơ quan điều tra tỉnh Đồng Nai lúng túng chưa kết luận dứt khoát là Tèo thực hiện tội phạm hay là anh? Do vậy, phiên tòa phúc thẩm đã “làm rõ” những “chỗ không thể làm rõ tại phiên tòa phúc thẩm” nhằm hủy bản án sơ thẩm của TAND tỉnh Đồng Nai để điều tra lại. Chứng cứ ngoại phạm do luật sư đưa ra không có giá trị bằng sự bỗng dưng xấu hổ của thằng Téo nào đó nên anh phải ra về với cả hai tư cách: tư cách bị can và tư cách công dân vô tội tự do. Với tư cách bị can, anh phải có mặt theo yêu cầu của các cơ quan tiến hành tố tụng bất cứ lúc nào. Với tư cách công dân vô tội tự do, anh có quyền “tự do đi lại, tự do...” kiếm sống mà không bị buộc phải có mặt theo bất cứ giấy triệu tập nào. Vậy anh làm sao thực hiện được đồng thời cả hai tư cách này !?...

      Qua diễn biến vụ án Bùi Minh Hải “hiếp dâm, cướp của, giết người”, chúng ta thấy các cơ quan tiến hành tố tụng tỉnh Đồng Nai đã “thống nhất” lúc có, lúc không dựa trên sự xấu hổ của Tèo. Một người biết xấu hổ thường xuyên thì sẽ không phạm tội. Nhưng Tèo đã thực hiện nhiều vụ “hiếp dâm, cướp của, giết người” nên chỉ có thể bỗng dưng xấu hổ. Vì vậy số phận của anh Hải phải tùy thuộc vào sự bỗng dưng xấu hổ này.

      Tại cả hai phiên tòa sơ thẩm và phúc thẩm, anh Bùi Minh Hải khai là bị công an đánh nhiều lần trong quá trình điều tra. Anh Huỳnh Văn Dũng, một nhân chứng của vụ án, cũng bị tạm giam chín ngày, bị đánh “hai cây ba trắc” và ấn tay mạnh vào xương đòn, ép khai theo hướng buộc tội cho anh Hải. Nhưng khi phóng viên Bảo Trâm hỏi về việc khởi tố vụ án bức cung nhục hình thì bà Viện trưởng VKSND tỉnh Đồng Nai Phan Thị Diệu trả lời: “phải có quá trình điều tra mới làm rõ có hay không các tội đó” . Có thể, anh Hải và anh Dũng đã “uống mật gấu” nên dám cả gan vu khống cho những người “đối với dân phải kính trọng, lễ phép” về các tội được qui định tại điều 234 và 235 của bộ luật hình sự; có thể, có thể và cũng có thể ... Nhưng hỡi ôi ! Phải chi có sự bỗng dưng xấu hổ như Tèo thì đâu cần điều tra chi cho mệt, cụm từ “có thể” tự tiêu vong !

      Ôi ! Xấu hổ quan trọng biết bao ! Nhờ biết xấu hổ mà đứa trẻ nên người. Nhờ biết xấu hổ mà con người làm điều tốt, điều thiện ở mọi lúc, mọi nơi, kể cả những nơi mà pháp luật không thể hiện diện để điều chỉnh. Nhờ bỗng dưng xấu hổ của Tèo mà các cơ quan tiến hành tố tụng của tỉnh Đồng Nai có thể “thống nhất có” hoặc “thống nhất không” ! Nếu Tèo bị xử bắn thì cho tôi đốt nén nhang xin “riêng cái dây thần kinh xấu hổ của hắn” để sung vào kho báu vật của tổ tiên. Có xấu hổ với tổ tiên thì các em và con tôi mới cố gắng học tập để tổ quốc tôi “được sánh vai với các cường quốc năm châu”. Có xấu hổ mới có trách nhiệm; có trách nhiệm thì nhất định chúng ta sẽ có tương lai. Hoan hô xấu hổ ! xấu hổ muôn năm !

( Báo Pháp luật TPHCM số 22/99 ra ngày 15/06/1999-xem file jpg)